Kategori: Makaleler

1 Tabak Arpa Şehriye Kaç Kaloridir? Psikolojik Bir Mercekten Bakış Kendimi, insan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçlere meraklı bir gözlemci olarak tanımlıyorum. Basit bir sorunun – 1 tabak arpa şehriye kaç kaloridir? – neden bazen bu kadar çok zihinsel, duygusal ve sosyal yük taşıdığını düşünmekten kendimi alıkoyamıyorum. Bu yazıda, hem besin değerlerini hem de bu tür soruların zihnimizde nasıl yankılandığını bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji perspektifleriyle inceleyeceğiz. Arpa şehriyenin kalorisini araştırmak, görünüşte yalnızca sayısal bir bilgi arayışı gibidir. Ancak bu arayış; duygusal zekâ, öz kontrol, algı, sosyal beklentiler ve bireysel deneyimler gibi pek çok psikolojik süreci tetikler. Okurken kendi…

Katalizör Bozuk Olduğu Nasıl Anlaşılır? Bir Olayın Ardındaki Gerçek Bir araba, hayatta çoğu zaman bir kaçış yolu gibi olur. Kayseri’nin dar sokaklarından geçerken, bazen bir an durup hayatı, trafiği, insanların nasıl aceleyle bir yerlere koştuğunu izlerim. Ama o gün, o sabah, o kadar normal bir şekilde başlamıştı ki hiçbir şeyin ters gideceğini düşünmemiştim. Katalizör bozuk olduğu nasıl anlaşılır diye düşünmek, o kadar geride kalmış bir soru gibiydi ki, bir zamanlar aklımda bile yoktu. Yine sabahın erken saatlerinde, kahvaltı yapmadan evden çıkmak zorunda kaldım. O gün işlerim vardı, çok yoğundum, bir an önce trafiğe takılmadan iş yerime ulaşmak istiyordum. Arabamın motorunun…

Terk Suçu: Psikolojik Bir Mercekten Bakış Herkesin hayatında bir dönüm noktası vardır, bir seçim anı. Bir ilişkide, bir bağda, bir tutkunun içinde en derin yerimizde bir şeyin eksik olduğunu fark ederiz. İnsanlar olarak, birbirimize bağlanmak istesek de bazen ayrılmak, uzaklaşmak, terk etmek gerekebilir. Ama terk etmek, sadece fiziksel bir ayrılık değil, duygusal ve bilişsel bir süreçtir. Bu yazıda, terk suçunun psikolojik yönlerini keşfedeceğiz. Terk suçunun şikayete bağlı olup olmadığı sorusu, hukuk açısından bir mesele olmanın ötesinde, insanların kararlarını nasıl verdiklerini ve bu tür kararların arkasındaki içsel dünyamızı anlamamıza olanak tanır. Bir yanda duygusal zekâ, diğer yanda sosyal etkileşim ve ilişkilerin…

Sosyoloji ve Artı Değer: Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İnceleme Toplumları ve güç ilişkilerini anlamak, insanlık tarihinin en temel sorularından biridir. Ekonomi, iktidar ve toplumsal düzenin etkileşimi, toplumsal yapıyı inşa ederken karşımıza sürekli olarak bir soruyu çıkarır: Kim kazanıyor ve kim kaybediyor? Bu soruya verilen yanıt, sadece ekonomik verilerle sınırlı kalmaz; aynı zamanda iktidarın, ideolojilerin, yurttaşlık haklarının ve demokratik katılımın nasıl şekillendiğine de dair derin bir analiz gerektirir. Artı değer kavramı, kapitalist toplumda işçilerin emeğinden sömürü sağlanmasını açıklayan bir ekonomik kavram olmakla birlikte, siyaset bilimi açısından ele alındığında, daha geniş bir güç ve toplumsal düzen tartışmasına dönüşür. Bu yazıda, artı değeri…

Open Mind İlişkisi: Ekonomik Perspektiften Derinlemesine Bir İnceleme Ekonomiye dair düşünceler genellikle kaynakların kıtlığı ve bu kaynakların nasıl en verimli şekilde kullanılacağı üzerine yoğunlaşır. İnsanlar, her gün kararlar alırken, sınırlı kaynaklarını en iyi şekilde değerlendirmek için bir seçim yapmak zorundadırlar. Ekonomi, işte tam da bu noktada, bireylerin ve toplumların seçim yaparken hangi alternatifleri göz önünde bulundurdukları ve bu seçimlerin sonuçları üzerinde şekillenir. Fakat bu seçimlerin ardında, bir “açık zihin” (open mind) yaklaşımının da etkisi olabilir. Bu yazıda, “open mind ilişkisi” kavramını ekonomi perspektifinden inceleyecek ve mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi bağlamında nasıl bir rol oynadığını tartışacağız. Aynı zamanda, fırsat maliyeti,…

Köpekler Tek Başına Sıkılır Mı? Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Analiz Günümüzde yalnızlık, iktidarın ve güç ilişkilerinin bir parçası haline gelmiş bir olgu olarak karşımıza çıkıyor. Hangi düzeyde olursa olsun, toplumsal yaşamda yalnızlık ve katılım arasındaki denge, insanların sosyal varlıklar olarak rollerini belirleyen temel unsurlardan biridir. Bu soruyu sordukça, köpeklerin yalnız kalıp kalmayacağını düşünmek de bizi bir dizi felsefi, toplumsal ve siyasal soruya yönlendiriyor. Örneğin: Bir köpek tek başına sıkılır mı? Eğer bir köpek sıkılıyorsa, bu durum yalnızca bireysel bir psikolojik sorun mudur, yoksa köpeğin toplumsal yapısının bir yansıması mıdır? Bireysel düzeyde bu soruların oldukça basit bir cevabı…

Giriş: Bir Tahlil Sonucunun Ardındaki Hayat Bir kan tahlili sonucu elimize geçtiğinde, çoğu zaman yalnızca sayılara bakarız. “Yüksek”, “düşük”, “normal” gibi kelimeler hızla zihnimizde dolaşır. Oysa bu sayılar, bedenle toplumun kesiştiği bir hikâyenin parçasıdır. “Kanda CCP yüksekliği nedir?” sorusunu ilk duyduğumda, bunun sadece biyokimyasal bir mesele olmadığını fark ettim. Çünkü bu tür sonuçlar, bireyin bedeni kadar ailesini, iş yaşamını, toplumsal rollerini ve hatta adalet duygusunu da etkiler. Bu yazıda, CCP kavramını açıklarken, onun toplumsal yankılarını ve gündelik hayattaki anlamlarını birlikte düşünmeye davet ediyorum. Kanda CCP Yüksekliği Nedir? Temel Kavramlar CCP Nedir? CCP, “anti-siklik sitrülinlenmiş peptid” antikorlarını ifade eder. Tıbbi literatürde…

Akrostiş Ne Demek? Psikolojik Bir Bakış Açısıyla İnceleme Bazen, hayatın en basit görünümlü aktiviteleri bile insan zihninin derinliklerine dair önemli ipuçları sunar. Akrostiş gibi çocukluk döneminde yapılan eğlenceli ve öğretici bir etkinlik, belki de zihinsel gelişimimizin çeşitli aşamalarını, bilişsel süreçlerimizi ve duygusal zekâmızı anlamamız için anahtar olabilir. Peki, “Akrostiş ne demek ilkokul?” sorusunu sormak, aslında sadece bir kelime oyununa dair bilgi almak değil, insanın düşünme, hissedip hareket etme biçimlerini anlamaya yönelik bir adım atmak demek midir? Çocuklar, dilin ve yaratıcılığın birleşimiyle akrostişler oluştururken yalnızca kelimelerle değil, aynı zamanda duygusal zekâları ve sosyal etkileşim becerileriyle de şekillenirler. Bu yazıda, akrostişin çocukların…

1 Tugay Kaç Asker? Felsefi Bir Bakış “Bir tek kişinin hayatı, bir orduyu değiştirebilir mi?” Bu soru, savaşın en katı gerçeklerinden biri olan asker sayısını, insan varoluşunun daha geniş felsefi bağlamlarına çekiyor. Her şeyin bir ölçü birimi vardır: zaman, para, mesafe… Ancak insanlar bu ölçüleri sadece somut dünyaya uygulamıyor; aynı zamanda hayatın daha soyut, daha derin katmanlarına da bu soruları taşıyorlar. “1 tugay kaç asker?” sorusu, belki de tam da bu yüzden, sadece askeri bir soru olmanın ötesinde, felsefi bir düşünme biçimi haline gelir. Bu yazıda, askeri bir terim gibi görünen bu basit soruyu, etik, epistemoloji ve ontoloji perspektiflerinden ele…

Giriş: Güç, Toplumsal Düzen ve Siyaset Toplumlar ve devletler, güç ilişkileri üzerine inşa edilir. Bu ilişkiler, kimi zaman bir dinin öğretileri, kim zaman da bir ideolojinin değerleri tarafından şekillenir. Ancak bu güç dinamikleri, özellikle toplumsal yapıyı belirleyen temel faktörlerden biridir. Siyaset, bu gücün dağılımını, meşruiyetini ve nasıl kullanılacağını sorgular. Şii ve Sünni Müslümanlar arasındaki farklar da, temelde bu gücün nasıl dağıtıldığı, kimin egemen olduğu, ve iktidarın nasıl temsil edildiği sorularıyla ilgilidir. Elbette, bu sorular sadece dini ya da mezhebi meseleler değil; kurumların, ideolojilerin, yurttaşlığın ve demokrasinin nasıl işlediğini de etkileyen derin siyasi boyutlara sahiptir. İki ana mezhep olarak Sünnilik ve…