Kategori: Makaleler

Görklü Tanrı Ne Demek? Toplumun Gücün ve Kutsallığın İzinde Bir Sosyolojik Okuma Bir araştırmacı olarak insan topluluklarını incelediğimde, beni en çok büyüleyen şey, insanların soyut kavramlara yüklediği anlamların, aslında somut toplumsal düzenleri nasıl yansıttığıdır. “Görklü Tanrı” ifadesi de bu açıdan dikkat çekicidir. Dilin, inancın ve gücün birleştiği bir noktada durur. Görklü kelimesi, eski Türkçede “yüce, ihtişamlı, ışıklı” anlamına gelirken, Tanrı kavramı ise otoriteyi, yaratıcıyı ve düzeni temsil eder. Bu iki sözcük birleştiğinde ortaya çıkan ifade, sadece dini değil; aynı zamanda kültürel, toplumsal ve cinsiyet temelli bir yapının da aynasıdır. Kültürel Semboller ve Kutsallığın İnşası Toplumlar, kendi değer sistemlerini ve güç…

Bir Antropoloğun Merakıyla: Grotesk Beden Ne Demek? Her kültür, insan bedenine kendi anlamlarını yükler. Kimisi bedeni kutsal bir tapınak olarak görür, kimisi doğanın bir uzantısı, kimisi ise tanrılarla insanlar arasında bir köprü. Benim gibi kültürlerin çeşitliliğini merak eden bir antropolog için beden, yalnızca etten kemikten ibaret bir varlık değildir; toplumsal düzenin, inanç sistemlerinin ve kimliklerin yansıdığı bir aynadır. Bu aynada kimi zaman büyüleyici, kimi zaman rahatsız edici görüntüler belirir. İşte bu noktada karşımıza çıkar grotesk beden kavramı — hem sınırları aşan hem de onları görünür kılan bir kültürel simge. Grotesk Bedenin Kökeni: Sınırların Aşılması Grotesk beden kavramı, ilk olarak Rus…

Hararet Nasıl Düşer İnsan? Bilimin Işığında Sıcaklıkla Mücadele Bazen yazın ortasında, güneş tam tepedeyken ya da yoğun bir egzersiz sonrasında vücudumuz adeta alev alıyormuş gibi hissederiz. “Hararet bastı!” deriz ama aslında bu duygu, bedenimizin bizi koruma mekanizmasıdır. Bu yazıda, hararetin nasıl oluştuğunu, vücudun nasıl soğuduğunu ve bilimsel olarak harareti düşürmenin en etkili yollarını sade bir dille keşfedeceğiz. Hararet Nedir? Vücut Neden Isınır? İnsan vücudu ortalama 36.5 – 37°C civarında çalışmak üzere tasarlanmış bir biyolojik sistemdir. Bu dengeyi korumak için beyin, özellikle de hipotalamus adlı bölge, termostat gibi davranır. Ancak hava sıcaklığı yükseldiğinde, egzersiz yaptığımızda veya hastalandığımızda bu termostatın dengesi bozulabilir.…

Birini Yok Saymak Ne Hissettirir? Sessizliğin Felsefi Yüzü Filozofun Bakışıyla: Sessizliğin Ahlakı Birini yok saymak… Belki de insanın başka bir insana yönelttiği en derin sessizlik biçimidir. Filozofun gözünden bakıldığında, bu sessizlik yalnızca iletişimin eksikliği değil, aynı zamanda varlığın reddi anlamına gelir. Heidegger, “insan dünyaya atılmış bir varlıktır” derken, var olmanın özünü başkalarıyla kurulan ilişkilere bağlar. Öyleyse birini yok saymak, onun dünyaya atılmışlığını reddetmek, onu görünmez kılmaktır. Bu davranış, yüzeyde sıradan bir duygusal tepki gibi görünse de, derinlerde etik, epistemolojik ve ontolojik anlamları olan bir eylemdir. Çünkü yok saymak, yalnızca karşımızdakini değil, kendi insanlığımızı da sorgulayan bir aynadır. Etik Perspektif: Varlığı…

İbn-i Batuta Gezi Yazısı Türünde Eser Vermiş Midir? Felsefi Bir Bakışla İnceleme Filozofik Bir Bakış: Seyahatin ve Yazının Anlamı Felsefi düşüncenin temel sorularından biri, gerçeğin ve anlamın nerede ve nasıl bulunabileceğidir. Seyahat, bir bakıma bu sorulara yanıt arayışıdır. Farklı coğrafyalar ve kültürler, insanın dünyayı anlama biçimini değiştirir; ancak bu anlayış, yalnızca dışsal bir gözlemle mi sınırlıdır, yoksa derin bir içsel keşfi de kapsar mı? Bu soruyu, tarihi bir figür üzerinden sorgulamak ilginç olacaktır: İbn-i Batuta, bir gezgin ve aynı zamanda bir düşünür olarak, kendi döneminin kültürlerine dair derin izlenimler bırakmıştır. Peki, onun yazdığı eserler, sadece bir seyahatin kaydından mı ibarettir,…

Gök Bilimci Ne Kadar Maaş Alıyor? Edebiyatın Gözüyle Bilimin Değeri Bir edebiyatçı olarak, kelimelerin dünyasında yaşarken bazen sayılara, ölçülere, maaş tablolarına bakmak garip bir yabancılık duygusu uyandırır. Ama işte, gök bilimciler gibi bilimin insanları da birer hikâye kahramanıdır; onların da birer yaşam kurgusu, birer anlatısı vardır. “Gök bilimci ne kadar maaş alıyor?” sorusu bu yüzden yalnızca ekonomik bir merak değil, aynı zamanda anlam arayışının bir başka biçimidir. Çünkü maaş, yalnızca kazanç değil; toplumun bilgiye, meraka ve keşfe biçtiği değerin bir ölçüsüdür. — Bilimin Kahramanları: Bir Romanın Sessiz Karakterleri Her dönemin romanında “bilim insanı” bir figür olarak karşımıza çıkar. Mary Shelley’nin…

Köpeklerin korkuları aslında bize onların dünyasını daha iyi anlamamız için ipuçları sunar. Köpeklerin hangi sesten en çok korktuğu sorusu, hem evrensel hem de yerel düzeyde farklılıklar barındıran ilginç bir tartışma konusudur. Bazı sesler dünyanın her yerinde köpekleri ürkütürken, bazı seslere verilen tepkiler kültürden kültüre değişebilir. Gelin, bu konuyu birlikte keşfedelim. Köpekler En Çok Hangi Sesten Korkar? Evrensel Perspektif Dünya genelinde yapılan araştırmalar, köpeklerin en çok yüksek ve ani seslerden korktuğunu gösteriyor. Özellikle gök gürültüsü ve havaifişekler, köpeklerin evrensel olarak en sık korktuğu sesler arasında yer alıyor. Bunun nedeni, bu seslerin ani, kontrolsüz ve yoğun frekansta olmasıdır. Köpeklerin işitme duyusu insanlardan…

Getir Fiş Veriyor mu? Ekonomi Perspektifinden Bir Değerlendirme Kaynakların sınırlılığı ve seçimlerin sonuçları… Ekonominin temeli bu ilkeye dayanır. Hayat, her anında kararlar almamızı gerektirir ve bu kararlar, kaynaklarımızı en verimli şekilde kullanmamız için bir yol haritası oluşturur. Ancak, her kararın bir bedeli vardır. Ekonomistlerin sıkça vurguladığı bu “fırsat maliyeti”, yalnızca bireyler için değil, aynı zamanda toplumsal yapılar ve büyük işletmeler için de geçerlidir. Dijitalleşen dünyada, işleyişi değişen sektörler arasında yerini bulan Getir, hızla büyüyen bir sektörde bir başka kararın, başka bir deyişle piyasa dinamiklerinin parçası haline gelmiştir. Bugün, “Getir fiş veriyor mu?” sorusunu sorarak, sadece bir hizmetin prosedürünü değil, aynı…