155 Aramak Ücretli mi? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Değerlendirme
Bazen bir meseleye bakış açımız, yalnızca bilgi eksikliğinden değil; aynı zamanda toplumsal rollerimizin bize biçtiği gözlüklerden de şekillenir. “155 aramak ücretli mi?” sorusu da tam olarak bu türden bir konudur. İlk bakışta teknik, hatta basit bir bilgi gibi görünse de, bu soru derininde toplumun güvenlik algısı, cinsiyet rolleri, empati kapasitesi ve sosyal adalet dinamikleriyle iç içedir. Gelin, bu sorunun ötesine geçip birlikte düşünelim.
155 Nedir ve Neden Aranır?
155, Türkiye’de polis imdat hattıdır. Bir suç işlendiğinde, tehlike hissedildiğinde veya acil bir güvenlik müdahalesi gerektiğinde vatandaşların başvurduğu en temel numaradır. En çok sorulan sorulardan biri ise şudur: “155’i aramak ücretli mi?” Cevap: Hayır, değildir. Türkiye’de sabit hatlardan ve cep telefonlarından 155’i aramak tamamen ücretsizdir. Bu, devletin vatandaşlarına sunduğu temel bir güvenlik hizmetidir. Ancak asıl mesele bunun ötesindedir: İnsanlar neden aramaktan çekinir, neden bazıları aramakta tereddüt eder, bazıları ise hemen arar? İşte burada devreye toplumsal cinsiyet ve sosyal adalet girer.
Kadınlar, Empati ve Korku: Güvenlikte Toplumsal Gerçeklik
Kadınların 155 hattına bakışı genellikle empati ve toplumsal gerçeklik üzerinden şekillenir. Birçok kadın için bu hat, sadece bir numara değil, aynı zamanda hayati bir güvenlik kapısıdır. Özellikle ev içi şiddet, taciz, takip gibi durumlarda 155’e başvurmak, çoğu zaman hayatta kalmak anlamına gelir. Ancak burada bir çelişki vardır: Kadınlar çoğunlukla “abartıyor muyum?”, “acaba yanlış mı yapıyorum?” gibi düşüncelerle tereddüt eder. Bu tereddüt, toplumun kadınlara yüklediği ‘sessiz kalma’, ‘katlanma’ rollerinin sonucudur.
Empati odaklı yaklaşım da burada devreye girer. Kadınlar sadece kendi güvenlikleri için değil, başkalarının maruz kaldığı tehlikelerde de harekete geçme eğilimindedir. Örneğin sokakta bir tartışma ya da şiddet olayı gördüklerinde “Aramalı mıyım?” diye düşünürler. Bu sorunun cevabı her zaman evettir; çünkü 155’e yapılan her ihbar, potansiyel bir felaketi önleyebilir.
Erkekler, Analitik Düşünme ve Çözüm Arayışı
Erkeklerin 155’e yaklaşımı ise çoğu zaman daha çözüm odaklı ve analitik olur. Toplumsal rollerin getirdiği “koruyucu” ve “müdahale eden” kimlikler, onları durumu analiz etmeye ve kontrol altına almaya yönlendirir. Erkekler genellikle olayın büyüklüğünü, aramanın gerekliliğini veya alternatif çözümleri değerlendirdikten sonra harekete geçerler.
Bu yaklaşım, hızlı karar almayı kolaylaştırsa da, bazen gereksiz gecikmelere neden olabilir. Örneğin bir kavgayı gözlemleyen bir erkek, durumu kendi başına çözmeye çalışabilir; oysa en doğru adım, 155’e başvurarak profesyonel müdahaleyi devreye sokmaktır.
Çeşitlilik ve Erişim: Herkesin Hakkı
Güvenlik hakkı, tıpkı eğitim ya da sağlık gibi, herkes için eşit şekilde sağlanması gereken bir temel haktır. 155 hattının ücretsiz olması da tam olarak bu sosyal adalet ilkesinden doğar. Her birey, sosyoekonomik durumu ne olursa olsun, bu haktan eşit şekilde yararlanabilmelidir. Burada çeşitlilik kavramı devreye girer: Farklı cinsiyet kimlikleri, engelliler, göçmenler veya azınlıklar gibi gruplar da bu hizmete aynı kolaylıkla ulaşabilmelidir.
Bu nedenle sadece hattın ücretsiz olması yetmez; aynı zamanda bu hattın erişilebilir, kapsayıcı ve güvenilir olması da gerekir. Özellikle toplumun dezavantajlı kesimlerinin 155’i ararken kendilerini güvende hissetmeleri, sosyal adalet açısından hayati önem taşır.
Sorularla Düşünelim
Şimdi durup düşünme zamanı. Siz hiç 155’i aramak zorunda kaldınız mı? Eğer aramadıysanız, bunun nedeni neydi? Arayan birini yargıladığınız veya çekinmesine tanık olduğunuz oldu mu? Belki de bu yazıdan sonra bir olayla karşılaştığınızda tereddüt etmeden o numarayı çevireceksiniz.
Sonuç: Sadece Bir Numara Değil, Bir Hak
“155 aramak ücretli mi?” sorusu, cevabı çok basit olan ama anlamı çok derin bir sorudur. Hayır, ücretli değildir. Çünkü bu hizmet, bir lüks değil, vatandaş olmanın temel hakkıdır. Toplumsal cinsiyet rolleri, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden bakıldığında ise bu numara, yalnızca bir telefon hattı değil; toplumun güvenlik, eşitlik ve dayanışma idealinin bir yansımasıdır.
Belki de en önemli adım, bu hakkı kullanmaktan çekinmemektir. Çünkü bazen bir arama, bir hayat kurtarır.